Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài

Hoạt động dạy tiếng Việt cho người nước ngoài cần được xem như đó là dạy tiếng ngoại ngữ. Khi đó, người dạy cần xác định rõ những điều kiện thuận lợi đã có, những khó khăn có khả năng xuất hiện để lên kế hoạch giảng dạy cụ thể.

Trước tiên, điều thuận lợi đó là giáo trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài cho tới nay đã phong phú và đa dạng hơn trước. Cộng đồng giáo viên dạy tiếng Việt cho người nước ngoài và nghiên cứu về hoạt động, chuyên ngành này ngày càng phát triển, mở rộng ở cả trong nước và nước ngoài. Do vậy, cá nhân tôi và nhiều giáo viên có thêm cơ hội học hỏi phương pháp, chia sẻ những tài liệu học tập chất lượng. Đáng chú ý, mô hình dạy học trực tiếp và trực tuyến ngày càng có nhiều người học tham gia nên những chia sẻ, góc nhìn đánh giá tình hình cũng ngày càng mở rộng để người dạy có thể nhìn nhận khách quan về năng lực người học. Hơn nữa, thời gian trải nghiệm giảng dạy cho nhiều bạn học sinh nước ngoài đã giúp tôi nhận ra hầu hết người học đều mang tâm lí sợ sai, ngại thực hành nên kĩ năng nói còn yếu. Việc phát âm chưa tròn rõ tiếng, câu sai trật tự từ, từ chưa phù hợp ngữ nghĩa,… là những lỗi mà tôi đã phát hiện được và xây dựng những dạng bài tập phù hợp để giúp học sinh khắc phục, cải thiện.

Tiếp theo, những khó khăn là điều không thể tránh khỏi mà người dạy cần chuẩn bị tâm lí để đối diện và vượt qua. Trước tiên, khi dạy ngoại ngữ, người dạy và người học có ngôn ngữ trung gian để làm phương tiện để trao đổi, giải thích là một lợi thế. Tuy nhiên, trong lớp học tiếng Việt dành cho người nước ngoài, mỗi người đến từ những quốc gia khác nhau nên giáo viên cần chuẩn bị phương pháp truyền đạt trong tình huống ngược lại – không có ngôn ngữ trung gian giữa người dạy và người học. Do đó, tôi và nhiều giáo viên buộc phải tìm tới phương tiện, hình thức giải nghĩa minh họa khác có tính trực quan sinh động đó là hình ảnh, thước phim, nghệ thuật biểu diễn,… Do vậy, chúng tôi buộc phải sáng tạo không ngừng để giải quyết được việc thông tin. Theo tôi, chủ đề mở rộng vốn từ thuộc những chủ đề mang tính trừu tượng như cảm xúc hay chủ đề mang tính chuyên ngành môn học là một thách thức. Việc tìm từ trong môn ngôn ngữ khác diễn tả hết những từ ngữ tiếng Việt mà đảm bảo sắc thái thực sự luôn là điều khó. Hơn nữa, hệ thống từ láy trong tiếng Việt rất độc đáo, giáo viên cần khéo léo trong việc giải thích để truyền tải được đầy đủ, trọn vẹn. Cuối cùng, nhiều bạn học sinh nước ngoài gặp vấn đề ở cấu tạo các bộ phận tham gia vào việc cấu âm cũng trở thành rào cản để giáo viên hướng dẫn thực hành kĩ năng phát âm.

Như vậy, những thuận lợi và khó khăn luôn tồn tại đồng thời đòi hỏi tôi và những đồng nghiệp phải có trách nhiệm, kiên nhẫn và đam mê trên con đường giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Đối với tôi, mỗi sản phẩm thuyết trình, đoạn văn hay bức thư được viết bằng tiếng Việt của các bạn học sinh nước ngoài như một món quà quí của hành trình tuyệt đẹp này. Tôi thực sự biết ơn các bạn quốc tế đã chọn tiếng Việt để học tập, khám phá để cá nhân tôi và nhiều đồng nghiệp có thêm một cơ hội để mang văn hóa Việt Nam tới thêm nhiều bạn bè trên thế giới. Xin trân trọng cảm ơn!